SQUASH SPORU

Squash sporu en keyifli, en eğlenceli, heyecanlı, yaralanma riskinin olduğu ancak buna rağmen vazgeçilmez ender sporlardandır. Başlarda tedirgin olup topu nereye, nasıl atacağınızı bilemezsiniz ancak oyun kendi içinde sizi yönlendirir ve belki de kendinizin squash için yaratıldığınızı düşünmeye başlarısınız. Bu spor kısa zamanda sizi de etkisine alacaktır… 

TARİHÇESİ; Squash oyunu, geçen yüzyılın başlarında İngiltere Harrow Üniversitesi'nde öğrencilerin bir gün tenis sahasının boşalmasını beklerken biraz oyalanmak için karşılarındaki duvara top atmalarıyla başlamıştır. Ritmik çarpma sesleri, öğrenicilerin aklını çelince bu oynama ve oyalanma kısa sürede kişilik kazanmış ve 1886 yılında oyunun kuralları ve saha boyutları belirlenir. 1911'de Squash, Tenis Komitesi tarafından resmen tanınır, oyunun boyutları Bath Kulübü'nün ölçülerine uygun olur ve kurallarda çok az değişiklik yapılır. Oyun sahası bir tarafı açık, üstü kapalı bir küp veya kutu görünümünde ve tenis sahasından daha küçük boyutlara sahip olan bu kutuda zemin parke, duvarlar tahta veya özel bir alçı sıvasıyla örtülüdür. Squash'ın en yaygın olduğu ülkeler arasında İngiltere, A.B.D. Yeni Zelanda, Mısır, Malezya ve Pakistan sayılabilir(www.squashtr.com).

SQUASH SPORUNUN GİYSİ, RAKET VE TOPU;

Giysi ve raket tenise benzer özelliklerde, Squash topu ise tenis topundan daha küçük, kauçuktan yapılan, çapı 4cm ve ağırlığı 24 gramdır.

Squash kortunun zemini parkedir. Dolayısıyla Squash ayakkabısının altı siyah tabanlı olmamalıdır. Spor markalarının özellikle bu spor için yapmış olduğu altı kauçuk ayakkabı modelleri mevcuttur. Raketi tenis raketine benzer ancak tenis raketinden daha uzun, daha küçük kafalı ve daha hafiftir. Squash topu, ancak oyun sırasında ısındıktan sonra normal zıplamaktadır. Kırmızı, mavi, tek sarı noktalı ve iki sarı noktalı olanları vardır. Bunlar zıplama oranlarına göre ayrılmıştır. İki sarı noktalı toplar profesyonel sporcuların kullandığı toplardır. Squash da istenilen spor kıyafeti giyilebilmektedir. Squash raket ve topları birçok spor malzemesi satan alış-veriş merkezlerinde bulunabilmektedir.

SQUASH SAKATLANMALARINA KARŞI KORUYUCU ÖNLEMLER

Squash yaralanmalarındaki koruyucu önlemler deneylerle, özellikle de bilimsel araştırmalarla saptanmıştır. Bu önlemler, oyuncuların fiziksel uygunluklarını ilgilendiren ve malzemelerini ilgilendirenler diye iki ana gruba ayrılır. Eğer Squash oynayacak kişiler orta yaştaysalar ani ölüm riskini en aza indirmek için kardiovasküler problemler açısından gözden geçirilmelidirler. Bu inceleme fizik muayenenin yanı sıra, kişinin tıbbi hikâyesindeki ilgili kısımlarda önemlidir; eforlu EKG de tavsiye edilir. Hipertansiyon, kalp kapağı defekti, kalp yetmezliği veya daha önce geçirilmiş kalp krizi olan kişiler risk grubunda diyebiliriz. Ortopedik ve çarpmaya bağlı yaralanmalardan korunmak için şu önlemler tavsiye edilir:

Oyuncular, özellikle tehlikeli durumlar için, oyun kurallarını çok iyi bilmelidirler.

Oyuncular doğru tekniğe sahip olmalıdır. İyi vuruş tekniği, oyuncu ve rakibin karşılaştığı çarpmaya bağlı yaralanmaları önleyebilmektedir. Bu arada doğru hareket teknikleri ayak bileği, diz ve omuzları da korumaktadır. (Omuz yaralanmalarının çoğu, kort duvarına çarpmayla oluşmaktadır).

Oyuncular yorgunluğa bağlı yaralanmalardan korunacak şekilde kendi vücutlarını çalıştırmalıdırlar.

 Ayağa ve oyun zeminine iyi adapte olan uygun ayakkabılar giyilmelidir. Ayakkabılar ayağa yeterli destek, tabanı uygun yastıklama yapmalıdır. Taban gerekli dönüşleri engellemeyecek yapıda olmalıdır.

Isınma ve soğuma hareketleri diğer bütün sporlardaki gibi Squash'ta da önemlidir. Isınma yalnız genel egzersizi değil, aynı zamanda bacak, sırt, omuz ve kol kaslarına yönelik germe egzersizlerini de kapsamalıdır. Her maç arasında bu egzersizler tekrarlanmalıdır.

Gözde penetrasyon tehlikesini önlemek için gözlük ve sert lensler kullanılmamalıdır. Gözlük çerçeveleri kırılmaya dayanıklı materyalden yapılmalıdır. Yumuşak lens kullanılmalıdır.

Gözü korumak için Squash koruyucu gözlük kullanılması tavsiye edilmektedir(www.squashtr.com). 

SQUASH NASIL OYNANIR?

ISRF (INTERNATIONAL SQUASH RACKETS FEDARATION) KURALLARI 

SÜRE:

Oyunculara maça başlamadan önce 5 dakikalık bir ısınma süresi tanınır.
Maç genellikle 5 set üzerinden oynanır. Setler arasında 1'er dakika dinlenme arası, beşinci sete başlamadan önce 2 dakika dinlenme arası vardır.

SETLER:

Setler 11 puan üzerinden oynanır. 10–10 beraberlikte fark 2 sayı olana kadar set devam eder. Her hata sayıdır. Puanı kazanan servis atmaya da hak kazanır. Setler 3 (2 seti alan galip) ya da 5 (3 seti alan galip) set olarak oynanır. Set aralarında 1’er dakikalık dinlenme zamanı vardır, beşinci sete başlamadan önce 2 dakika dinlenme arası vardır. İstem dışı engelleme (let) olduğu takdirde servis tekrarlanır, eğer bilinçli engelleme (strok) varsa bu kez sayı karşı tarafa verilir.  Maç saatine 15 dakika içinde gelmeyen oyuncu hükmen mağlup kabul edilir.

SAYI ALINMASI:

Her hata sayıdır. Puanı kazanan servis atmaya da hak kazanır.

SERVİS ATIŞI:

İlk servis atma hakkı kura yolu ile saptanır. Servis atışını kazanan oyuncu servis atma yerlerinden herhangi birini seçebilir (sağ servis kutusu veya sol servis kutusundan). Atışından sayı kazanırsa sonraki servisine diğer servis kutusundan atarak devam eder. Servis hakkını yeniden elde ettiğinde yine servis yerini seçebilir. Servis atan oyuncu en az bir ayağını servis kutusu içinde bulundurmalıdır.

SERVİS HATALARI:

Her oyuncunun tek servis hakkı vardır. Sadece servis atan oyuncunun topu ıskalaması yani raketin topa temas etmemesi halinde ikinci bir atış yapabilir. İki defa ıskalayan oyuncu servisi kaybeder. Hatalı olarak atılan servis, rakip tarafından karşılanırsa servis atışı geçerli sayılır ve puan devam eder. Top en fazla 1 kez yerde sekebilir. Top yerde bir kez sekmeden de havada iken topa vurulabilir.

SERVİSİN YİTİRİLMESİ:

Servis atan oyuncu; Topu, servis çizgisinin altına, oyun alanının belirtilen çizgilerinin dışına, ön duvara çarptırmadan oyun alanının herhangi bir bölümüne atarsa, Topa bir kereden çok sayıda vurursa, Diğer oyuncu vurmadan topa herhangi bir biçimde dokunursa servisi kaybeder. Oyun süresince; oyunculardan birinin vurduğu top, ön duvara giderken, vuran oyuncu istemeden rakip oyuncuya çarparsa, topa vurmaya hazırlanan oyuncunun pozisyonu rakip oyuncunun, topun kendisine çarpmasından kaçırmasını olanaksız kılıyorsa ya da vuruş yapacak olan oyuncu rakip oyuncuya vurmaktan sakınarak, vuruşunu yapmazsa, karşılayan oyuncu servis için hazır değilse, top yerde bulunan herhangi bir nesneye çarpar ya da hasara uğrarsa, puanın tekrarlanması istenir. Servis yeniden atılır.

ENGELLEME:

Bir oyuncu (oyunun çok dar bir alanda oynanmasından dolayı) rakibine hareket serbestini ve topu tam olarak görebilme olanağı vermek için elinden gelen çabayı göstermelidir. Hakem bir oyuncunun rakip oyuncuyu engellemekten sakınmak için yeterli çabayı göstermediği kanısına varırsa rakip oyuncuya 1 sayı vererek, engelleme yapan oyuncu cezalandırılır. Topu görmeyi engellemek, engelleme sayılmaz. Profesyonel turnuva maçlarında 2 hakem bulunur. Biri sayı hakemi diğer kuralları takip eden hakemdir (let-strok kararlarını verir). Oyun içerisindeki istem dışı engelleme (let) ve bilinçli engelleme (strok) hakem(ler) tarafından değerlendirilir.

BAŞHAKEM:

Hakem oyunun genel yönetmenidir. Turnuva boyunca istekleri ve kuralları karara bağlamakla yetkilidir. (ISRF(INTERNATIONAL SQUASH RACKETS FEDARATION) 

SQUASH’DA ÖNEMLİ NOKTALAR;

DAİMA GÖZÜNÜZ TOPTA VE RAKİPTE OLSUN: Eğer gözünüz daima topta olmazsa her zaman acemi bir oyuncu gibi oynarsınız. Rakibiniz topa vururken ve özellikle eğer rakibiniz arkanızdaysa, o, topa vuruncaya kadar hareketlerinden ve kol açış şeklinden yapacağı vuruşu anlamaya çalışınız. Yoksa topu gördüğünüz anda harekete geçmek için çok geç kalmış olursunuz.

DAİMA “T” NOKTASINA HAKİM OLUN: Vuruşunuzu daima kortun köşe noktalarına hedef almalısınız ki, rakibinizi “T” noktasından uzaklaştırın ve o, vuruşunu yapmak üzere köşelere gittiğinde, siz bir dahaki vuruş için “T” noktasına hakim olarak bekleyişe geçin.

RAKİBİNİZİ KÖŞELERE SÜRÜN: Rakibinizi vuruşlarla köşelere sürebildiğiniz takdirde, siz daima “T” noktasını alırsınız. Böylece rallilerde siz hep hücumda, rakibiniz hep savunmada kalır. Arka köşelere ulaşan uzun vuruşlar, ya ön duvarın ortasına çok sert vurularak elde edilir ya da ön duvarın yüksek noktasına yumuşak “lob” vuruşlarla sağlanır.

SERVİSİNİZİ ÇEŞİTLENDİRİN: En yararlı servis stili, rakibinizin omuz hizasında, yan duvarı yalayan yarım “lob” vuruşlardır. Squash’ta tenisteki gibi sert servis, iyi rakipler karşısında hiç bir işe yaramaz. En iyi servis yukarıda tarif edilendir. Ancak, zaman zaman servis şeklinizi değiştirip kortun ortasına düşen servisler kullanırsanız, rakibi şaşırtarak avantaj sağlayabilirsiniz.

SERVİSİ PARALEL VE ÖN ALT KÖŞEYE İNECEK ŞEKİLDE KARŞILAYIN: Normalde rakibiniz servis attıktan sonra kolayca “T” noktasına hakim olacaktır. Squash’ta servis atmanın tek avantajı “T” noktasına hakim olmaktır. Ancak siz servisi karşılarken topu paralel ve yan duvara çok yakın olarak ön alt veya arka dip köşeye indirebilirseniz, rakibinizi “T” noktasından sürüp bu avantajını kaybettirebilirsiniz.

ÇAPRAZ VURUŞLAR GENİŞ AÇILI OLMALIDIR: Rakibinizin “T” noktasında olduğunu ve sizin onun arkasından çapraz vuruş yaptığınızı farz edelim (ki bu Squash’ta en çok kullanılan vuruştur) bu çapraz vuruşu tam doğru açıyla arka köşeye ulaşacak şekilde yapamazsanız, ya rakibin “T” noktasında vole ile topu almasına imkan verirsiniz ya da topunuz ön duvardan sonra arka köşeye gitmek yerine yan duvardan bant alarak kortun ortasında kalırsa “T”deki rakibinizin kolayca topu öldürmesine fırsat verirsiniz. Arka köşeyi bulacak doğru açılı vuruşları yapabilmek için, ön duvarda hedef aldığınız bant noktasını çok dikkatli seçmelisiniz.

RAKİBİNİZİ KOŞTURUN VE YORUN

OYUNUNUZU DAİMA ÇEŞİTLENDİRİN: Devamlı aynı tarz oynayarak rakibinizin tarzınızı ezberlemesine fırsat vermeyiniz. Bu şekilde rakibe erken hareket etme fırsatı verirsiniz. Zaman zaman sert, zaman zaman lob veya kesik vuruşlarla rakibi şaşırtın. Böylece oyunun insiyatifi daima sizde olur.

GEREKSİZ HATALAR YAPMAYIN: Özellikle rakibiniz servis atarken, riskli vuruşlar yaparak puan vermeyin. Gösterişli vuruş ve hareketleri sadece açık farkla önde olduğunuz anlarda deneyin. Alt çizgiye yakın oynamak gereksiz yere tenekeye vurma riskini getirir. Bundan özellikle kaçının. Kritik anlarda maceraya girmeyin. (www.squashtr.com, www.squashtalk.com).

"Bu yazı Nisa Coşkun tarafından hazırlanmıştır."

Yazılarınızı siteye eklemek için hazırlamış olduğunuz yazıları iletisim@ankaraspormerkezleri.com adresine yazınızın altında yer almasını istediğiniz kısa bir özgeçmişiniz ve fotoğrafınız ile birlikte gönderebilirsiniz.